سکوت بزه دیده در جرایم قابل گذشت

جرم قابل گذشت جرمی است که همه چیز آن به شاکی خصوصی بستگی دارد؛ یعنی هر زمان که شکایت کند تعقیب به جریان میافتد و باگذشت او نیز تعقیب یا مجازات موقوف شده و آثار تبعی هم ساقط میشود و بنابراین مادامی که در این جرایم شاکی شکایت نکرده باشد، یک مانع بر سر راه تعقیب وجود دارد.

نکته: قانونگذار در تعیین جرایم قابلگذشت از شیوه احصای قانونی بهره جسته و این جرایم را در ماده 104قانون مجازات اسلامی و تعدادی قوانین خاص نظیر قانون صدور چک یا ماده 53قانون حمایت از خانواده احصاء نموده است.

نکته: اصل بر غیرقابلگذشت بودن جرایم است و چنانچه به قابلگذشت بودن جرمی در قانون تصریح نشده باشد، غیرقابلگذشت محسوب میشود، مگر آنکه حقالناس بوده و شرعاً قابلگذشت باشد.

نکته: برخی جرایم حسب مورد قابلگذشت یا غیرقابلگذشت هستند که مهمترین آنها عبارتاند از:

جعل که در مورد سند رسمی، غیرقابلگذشت و در مورد سند عادی، قابلگذشت است؛

توهین که چه به افراد عادی و چه به مأموران دولت جرمی قابلگذشت، اما توهین و مزاحمت برای بانوان و اطفال در اماکن عمومی، جرمی غیرقابل گدشت است؛

کلاهبرداری و انتقال مال غیر که اگر بالای 100میلیون تومان باشد، غیرقابلگذشت و اگر 100میلیون تومان و کمتر باشد، قابلگذشت است؛ (سایر جرایم در حکم کلاهبرداری مانند تقاضای ثبت ملک غیر یا تبانی برای بُردن مال غیر، با هرمبلغی که باشد قابلگذشت است).

تصرف عدوانی که اگر مربوط به اراضی دولتی یا عمومی باشد، غیرقابلگذشت و اگر مربوط به املاک و اراضی شخصی باشد، قابلگذشت است؛

سقط جَنین که اگر از سوی پزشک باشد، غیرقابل گذشت و اگر از سوی شخص عادی همراه با آزار و اذیت باشد (نه ارشاد به مصرف دارو) قابلگذشت است؛

احراق که اگر مربوط به احراق کشتی، هواپیما، ساختمان، جنگل، باغ، محصول زراعی و خرمن باشد، غیرقابل گذشت و اگر آتش زدن سایر اموال منقول باشد، قابل گذشت است مگر آنکه از طریق مواد منفجره صورتگرفته باشد؛ (تخریب غیر احراق اصولاً قابلگذشت است مگر برخی اقلام مثل اعلائم راهنمایی و رانندگی و )…

جرایم راهنمایی و رانندگی که اگر منتهی به فوت یا آسیبهای شدید شود (ماده 714و 715قانون تعزیرات) غیرقابلگذشت و اگر منتهی به آسیبهای خفیف شود (ماده 715و 716قانون تعزیرات) قابلگذشت است.

نشر اکاذیب که اگر عادی باشد (مثلاً در روزنامه) قابلگذشت و اگر رایانهای باشد، غیرقابلگذشت است؛ (جرایم رایانهای اصولاً غیرقابلگذشت هستند مگر حتک حیثیت رایانهای موضوع ماده 744قانون تعزیرات)

ورود به عنف به منزل دیگری که اگر از سوی شخص عادی باشد (ماده 694قانون تعزیرات) قابلگذشت و اگر از سوی مأموران باشد، غیرقابلگذشت است؛

افشای اسرار که اگر افشای اسرار حرفهای (شغلی) به طور عادی باشد (ماده 648قانون تعزیرات) قابلگذشت و اگر افشای اسرار از طریق رایانه یا سامانه مخابراتی باشد (جرم موضوع ماده 745قانون تعزیرات) غیرقابلگذشت است؛

سرقت تعزیری که اصولاً غیرقابلگذشت است مگر سرقتهای عادی نظیر کیفقاپی و … (به غیر عنف و مسلحانه نباشد) بهشرط آنکه اولا:ً ارزش مال بیش میلیون تومان نبوده و مرتکب فاقد سابقه مؤثر کیفری باشد.

نکته: جرایم درجه 5تا 8افراد زیر 18سال در صورت داشتن بزهدیده قابلگذشت محسوب میشود.

نکته: حداقل و حداکثر مدت حبس جرایم قابلگذشت درجه 4تا 8نصف شده است که همین امر در درجه مجازات هم مؤثر است و مثلاً تصرف عدوانی قابلگذشت جرمی درجه 7است که مستقیماً به دادگاه میرود، اما تصرف عدوانی غیرقابلگذشت درجه 6بوده و به دادسرا میرود.